Matura :D - Historia Świata

Prehistoria

DATA	WYDARZENIE
ok.9000 pne	W Palestynie początek rolnictwa i hodowli. W Syrii okrągłe domy o ścianach z gliny i drewna.
ok.8000 pne	W Anatolii początek rolnictwa.
ok.7500 pne	W Anatolii domy z suszonej cegły, ruda miedzi.
ok.7000 pne	W Europie zbiór dziko rosnących roślin strączkowych.
6000-4000 pne	W Europie garncarstwo, rolnictwo, hodowla.
ok.6000 pne	W Grecji uprawa zbóż, hodowla kóz, świń, bydła.
ok.5000 pne	W Meksyku początek uprawy kukurydzy.
5000-2000 pne	W Europie Centralnej duże prostokątne domy i ozdobna ceramika.
5000-4000 pne	Na Saharze hodowla bydła.
4500-3500 pne	W Mezopotamii kanały nawadniające, ceramika z ornamentem geometrycznym.
4000-2000 pne	W Chinach czerwone wyroby garncarskie, uprawa konopii, hodowla jedwabników, świń, psów.
ok.4000 pne	W Europie pierwsze dolmeny.
ok.3500 pne	W Uruk (Mezopotamia) pierwsze znaki pisma klinowego.

Starożytnosć

Starożytny Egipt

DATA	WYDARZENIE
ok. 2780-2260 pne	Stare Państwo, wielkie piramidy, stolica Memfis.
2160-1785 pne	Środkowe Państwo (Średnie Państwo), później inwazja Hyksosów.
1580-1085 pne	Nowe Państwo, stolica Teby.
ok.1500 pne	Podboje faraona Totmesa III.
ok.1283 pne	Ramzes II i Hetyci sprzymierzyli się przeciwko Asyryjczykom.
od 1085 pne	Upadek państwa egipskiego, nowi przybysze u władzy.
VII w. pne	Asyryjczycy w Egipcie, Assurbanipal.
525 pne	Persowie w Egipcie
332 pne	Aleksander Wielki założył Aleksandrię; epoka grecka.
30 pne	Rzymianie w Egipcie

Starożytna Grecja

DATA	WYDARZENIE
2000-1600 pne	Pałace kreteńskie, legendarny król Minos.
ok.1250-1200 pne	Wojna trojańska.
776 pne	Pierwsze igrzyska olimpijskie.
507 pne	Demokracja w Atenach.
490 pne	Grecy zwyciężyli Persów pod Maratonem.
356 pne	Filip II Macedoński.
336-323 pne	Aleksander Wielki.
od IIIw. pne	Rzymianie stopniowo podporządkowywali sobie świat grecki.

Rzymianie zakładają cesarstwo

DATA	WYDARZENIE
753 pne	Legendarny początek Rzymu.
ok.600 pne	Panowanie Etrusków w północnej Italii.
509 pne	Rzym republiką.
od 343 pne	Armia rzymska wyruszyła na wojnę z: Samnitami, Etruskami, Celtami, Grekami.
264-146 pne	Rzym walczył z Kartaginą; wojny punickie.
58-51 pne	Juliusz Cezar podbił Galię.
27 pne	Oktawian August ustanowił cesarstwo.
ok.3 pne	Narodziny Jezusa Chrystusa.

Barbarzyńcy

DATA	WYDARZENIE
ok.386 pne	Galowie okupowali Rzym.
ok.115 pne	Cymbrowie i Teutoni wyemigrowali do Europy Centralnej; Skandynawowie prowadzili wymianę handlową z Rzymianami.
ok.17 ne	Rzymianie bronili Renu przed Germanami.
43-407	Rzymianie w Brytanii.
od 200	Barbarzyńcy zagrozili Cesarstwu Rzymskiemu.
od 258	Frankowie zajmują Galię.
406-09	Wandale, Swebowie i Alanowie zajmują Galię.
410	Alaryk, wódz Wizygotów, splądrował Rzym.
451	Attyla i Hunowie wyparci przez barbarzyńców pod dowództwem ostatniego rzymskiego wodza Aetiusa.
486	Chlodwig zostaje królem Franków.

Średniowiecze

DATA	WYDARZENIE
ok.496-507	Chrzest Chlodwiga, króla Franków.
711	Muzułmanie zdobyli Hiszpanię.
732	Karol Młot zatrzymał Arabów pod Poitiers (Francja).
751	Longobardowie zdobywają bizantyjskie miasto Rawenna.
756	Król Franków, Pepin Krótki, oswobodził Rzym od Longobardów i ofiarował papieżowi (powstało Państwo Kościelne).
771	Po śmierci brata Karol Wielki zostaje jedynym władcą królestwa Franków.
774	Karol Wielki połączył państwo Longobardów.
778	Rycerstwo Karola Wielkiego pokonane pod Ronocevaux.
785	Saksonia podporządkowała się Karolowi Wielkiemu.
ok.795	Pierwsze wyprawy wikingów do Anglii.
800	Karol Wielki został koronowany na cesarza w Rzymie.
843	Potomkowie Karola Wielkiego podzielili państwo na trzy części.
885	Wikingowie oblegali Paryż.
ok.900-925	Wyprawy Węgrów do Italii, Niemiec, Lotaryngii.
911	Wikingowie osiedlili się w Normandii (Francja).
936	Otton I królem Niemiec.
955	Otton I pokonał Węgrów.
961	Otton I pozbawił tronu króla Italii.
962	Otton I koronowany na cesarza w Rzymie, założył Święte Cesarstwo Rzymskie Narodu Niemieckiego.
966	Chrzest Mieszka I; polska pojawia się na mapie politycznej Europy.
987	Hugo z dynastii Kapetyngów królem Francji.
1000	Zjazd Otto III i Bolesława Chrobrego w Gnieźnie.
1025	Koronacja Bolesława Chrobrego, Polska staje się królestwem.
1066	Książę Normandii, Wilhelm Zdobywca, podbija Anglię.
1096	Pierwsza wyprawa krzyżowa; w 1099 zdobycie Jerozolimy.
1115	Florencja republiką.
1163	Początek budowy katedry Notre-Dame w Paryżu.
ok.1200	Niektóre domy w miastach miały już szyby w oknach, kominki, dachy kryte dachówką.
1204	Krzyżowcy splądrowali Konstantynopol; IV krucjata.
1212	W Hiszpanii królowie Kastylii, Aragonii, Nawary zaczęli wypierać muzułmanów.
1215	Baronowie angielscy zmusili króla do podziału władzy; Wielka Karta Swobód.
1226	Konrad Mazowiecki sprowadził Krzyżaków do Polski.
1238-42	Mongołowie spustoszyli Rosję i Europę Centralną; w 1241 bitwa pod Legnicą.
1271-95	Marco Polo podróżował do Azji; w 1275 przebywał w Pekinie na dworze Kubilaja.
1291	Powstanie Konfederacji Helweckiej (Szwajcaria).
1315-17	Wielki głód.
1337-1457	Wojna stuletnia Francji z Anglią.
1346-53	Czarna śmierć, czyli dżuma. Na obszarach objętych zarazą umierał co trzeci człowiek.
1385	Unia polsko-litewska.
1410	Bitwa i zwycięstwo pod Grunwaldem.
1429-31	Działalność Joanny d'Arc.
1453	Zdobycie Konstantynopola przez Turków. Upadek Cesarstwa Bizantyjskiego.
1455	Wydrukowano pierwszą książkę: Biblię.
1466	Polska odzyskuje Pomorze Gdańskie.
1469	W Hiszpanii: Kastylia i Aragonia połączone w jedno królestwo.

Czasy nowożytnie

DATA	WYDARZENIE
1492	Krzysztof Kolumb wyruszył do Indii i odkrył Amerykę. Z Hiszpanii wyparto muzułmanów; odzyskano Grenadę.
1493	Hiszpanie i Portugalczycy podzielili Nowy Świat.
1494	Pierwsza militarna kampania francuska we Włoszech; przez 55 lat Francuzi usiłowali podporządkować sobie Włochów.
1498	Portugalski żeglarz Vasco da Gama dopłynął do Indii, do miasta Kalikat.
1517	Marcin Luter zbuntował się przeciwko nadużyciom Kościoła; początek Reformacji.
1519	Karol V, król Hiszpanii, zwierzchnikiem Cesarstwa Rzymskiego Narodu Niemieckiego. Hiszpan Fernando Cortez wylądował w Meksyku; zniszczono państwo Azteków.
1519-22	Wyprawa Ferdynanda Magellana dookoła świata.
1533	Francisco Pizzaro zniszczył państwo Inków.
1534	Francuz Jacques Cartier badał Kanadę.
1547	Iwan IV carem Rosji.
1555	Pokój w Augsburgu: Niemcy podzielono na katolickie i protestanckie księstwa.
1571	Chrześcijanie rozgromili Turków pod Lepanto i odgrodzili się od Wschodu.
1572	Masakra we Francji. Podczas nocy św. Bartłomieja zabito tysiące protestantów.
1584	Osadnicy angielscy w Ameryce Północnej.
1598	Edykt nantejski przywrócił pokój religijny we Francji.
1600-02	Utworzenie angielskiej i holenderskiej Kompanii Wschodnioindyjskiej.
1618-48	Wojna trzydziestoletnia. Na mocy traktatu westfalskiego uznana zostaje niepodległość Holandii.
1629	Kardynał Richelieu ministrem Francji.
1633	Galileusz potępiony przez Kościół za twierdzenie, że Ziemia obraca się wokół Słońca.
1643	5-letni Ludwik XIV królem Francji. Kardynał Mazarini rządził w jego imieniu do 1661.
1648	Powstanie Bohdana Chmielnickiego na Ukrainie.
1649	W Anglii, na skutek wojny domowej, został ścięty Karol I.
1655-60	Najazd szwedzki na Polskę ("potop").
1664	Założenie Francuskiej Kompanii Indii Zachodnich. Anglicy zdobyli Nowy Amsterdam (Nowy Jork).
1682	Ludwik XIV przeniósł dwór do Wersalu.
1683	Jan III Sobieski, król Polski, rozgromił Turków pod Wiedniem.
1685	Odwołanie edyktu nantejskiego; wielu protestantów opuściło Francję.
1701	Fryderyk I królem Prus.
1707	Definitywne połączenie Anglii i Szkocji.
1721	Piotr I carem Rosji; Petersburg jej stolicą.
1741-48	Wojna sukcesyjna w Austrii.
1756-63	Wojna siedmioletnia: Anglia i Prusy przeciwko Francji, Austrii i Rosji.
1762	Początek panowania Katarzyny II w Rosji.
1772	Pierwszy rozbiór Polski pomiędzy Rosję, Prusy i Austrię.
1778	Interwencja Francji w wojnie o niepodległość Ameryki.
1789-99	Wielka Rewolucja Francuska.
1791	Konstytucja 3 maja w Polsce.
1793	Ścięcie Ludwika XVI; II rozbiór Polski.
1794	Powstanie kościuszkowskie.
1795	III rozbiór Polski.
1799	Zamach stanu 18 brumaire'a (9 listopada) zorganizowany przez Napoleona Bonaparte.
1804	Napoleon cesarzem Francuzów.
1805	Zwycięstwo Anglików pod Trafalgarem; zwycięstwo Francji pod Austerlitz.
1807	Powstanie Księstwa Warszawskiego.
1809	Zwycięstwo Napoleona nad Austrią pod Wagram.
1812	Wyprawa Napoleona na Rosję.
1813-14	Koalicja europejska; Napoleon abdykował.
1815	Klęska Napoleona pod Waterloo; Kongres Wiedeński; konfederacja niemiecka 38 państewek; utworzenie Królestwa Kongresowego.
1830	Rewolucja lipcowa we Francji; Ludwik Filip królem Francuzów; powstanie listopadowe w Polsce.
1848	Wiosna Ludów, powstania we Francji, Włoszech, w Niemczech, Austrii, na Węgrzech.
1861-65	W Ameryce wojna secesyjna miedzy Północą a Południem.
1863	Powstanie styczniowe w Polsce.
1870-71	Wojna francusko-pruska; oblężenie Paryża; Komuna Paryska.